neden osmanlı padişahlarından birisi bile hacca gitmemiştir
- Bunu ben de merak ediyorum.Zira ne denilirse denilsin artik yasaamadiklari icin onlara sormak imkanimiz olmadigi icin hepsi spekülasyone kalacak.Bu konuda tarihciler ne diyor bilmiyorum ama ülke yönetimi ve savaslar yüzünden,tahti yitirme tehlikesi ile karsi karsiya kaldiklari veya fazla dindar olmadiklari gibi iddialar duymustum.ne kadar dogru bilemiyecegim.
- gitmediklerine veya gittiklerine dair kesin bir bilgi olmadığı için bişey diyemiyorum.Ama müslümanlik dini altında dünya imparatorluğunu kurmak,o imparatorluğu yönetmekde en az hacce gitmek kadar sevaptir fikrimce.
- onların işi kolay degıldi başbakana bak bir başını kaldıra bilse gidecek
- Buldugum en mantikli ve aciklayici sebep su: Padisahin bir yerden diger bir yere gitmesi oyle basit bir olay degil. Sefere ordu ile cikarlar ve Yeniceriler tarafindan korunurlar. Hacca da bir ordu ile gitmeleri gerekir. Bu da son derece pahali bir atilimdir.
Kabeye bir ordunun girmesi uygun olmayabilir. Oraya Allah'in bir kulu olarak gitmeye mecbursun. Orada Padisahlik sokmez... Padisahlar ordusuz kabeye giremeyeceklerinden, hacca gitmemeleri daha uygundur.
Amerikan Presidentinin muslumanliga gectigini ve daha is basinda ike kabeyi ziyaret etmek istedigini dusun.. Mumkun mu? Bizim Sezer Reisi cumhur iken hacca gidebilir mi? Padisahlar her zaman devletin basi degil mi? Onlar Allah'in mutevazi bir kulu olabilirler mi?
Padisahlar mecbur degillerse Istanbul'u terketmemeyi yeglerler. Ihtilal olabilir. Geride kalanlar oldurulebilir. Geride kalan asker isyan edebilir.
Ayrica Islam'da hacca gidemeyenlerin durumunu kompanze eden diger yontemler vardir. Birisine yetki verilebilir. - Onlar hacca gitmek konusunda Şeyhülislamlardan gerekli izni alamıyorlardı.
Bir yerde 1 kişinin ibadeti, diğer tarafta kocaa bir memleketin ahalisinin durumu var,
Aylarca memleket başsız kalamazdı
Osmanlı Padişahları her zaman olduğu için burada da kendi rahatlıklarını milletinin rahatlığına tercih etmemişlerdir, süper insan, süper kahramandı onlar, sadece padişahlar mı, hemen hemen tüm sadrazamları, tüm paşaları da aynıydı
Bu konuda bana gelen maillerden birkaçını aşağıya aktarayım merak edenler olursa devamını okusun - Kemal Guller <kkguller@yahoo.co.uk>
selamun aleykum zamanimizda muslumanlar artik cok takva ehli olmus cok ilim fikih sahibi olmus ilimi meseleleri adeta osmanli alimlerinden daha iyi mukayese eder hale gelmisler,
bu sebebtendirki osmanliyi hanedani tenkid etmek eskiden solcular ve dinizler arasinda yaygin iken simdi ise dini inanclarini ifa eden guruplar kisiler dindarlar arasinda bilhassa iran devriminden sonra dahada yayginlasti,iranda uzun yillar kalan selahattin es cakirgil simdi almayada kalan malesef sanli degil kanli tarihimiz diye gecmisine ofkeyle bakan insanlarindan gunumuz gencligine ne fayda olur,bizzat hayatini gurbet elde gecirmis,fethi sami beyefendi osmanli en kotu en zayif doneminin terbiyesini almis insanlarla yillarimiz gecti,
hal boyle olunca gecmisimizdeki insanlarin oturmasi kalkmasi yemesi icmesi ulemaya bagli idi,canlarini vermek bile onlar icin bir dunya malini vermek gibi idi,onlarin hayatini tasavur edebilmek bile hayal edebilmek bile bir kabilet olsa gerek,
velhasil hacca gitmeleri filan ulemanin fetvasiyla olmustur,
zamanimiz muslumanlari fetva ile degilde takva ile yasadigi icin cok buyuk hamleler yapmislar,devri cumhuriyette geriye donup osmanliyi tenkid edecek duruma gelmislerdir,
bana zamanimizda fetvayla hayatini yasayan tanzim eden bir insan gosterin,o kiside ozaman gelsinde osmanliyi hanedani tenkid etsin raziyim,zavalli durumda oldugumuz halimizden belli,selamlar dualar
kamil kemal guller - Osmanlı padişahları neden hacca gitmediler?
MUSTAFA ARMAĞAN-ZAMAN.23.12.2007
Yıllardır pek çok okurum, Osmanlı padişahlarının hacca neden gitmediklerini ısrarla sorar durur. Bu hakikaten kafa karıştırıcı konuda net bir bilgiye veya beyana sahip değiliz ne yazık ki. Öte yandan da ilginç bir gerçek duruyor karşımızda: Osmanlı hanedanında, bırakınız padişahları, şehzadeler arasında bile Cem Sultan’dan başka kimse hac farizasını eda etmemiş. Ancak II. Bayezid’in tam hacca gitmek üzereyken, babası Fatih’in ölüm haberini aldığına ve bir an önce Amasya’dan İstanbul’a hareket etmesi gerektiğinden hacca gitmekten vazgeçtiğine dair sınırlı bir bilgi var elimizde.
Her iki teşebbüsün de 1481-1482 yıllarına denk düşmesi ve Fatih’in oğullarından gelmiş olması ayrı bir renk katıyor meseleye. O zaman şu soruyu tarihin tozlu tavanına hevenk üzümü gibi asmamızda sakınca yok:
Acaba Fatih 1481 Mayıs’ında çıktığı son seferinde Amasya ve Karaman’da valilik yapan oğullarını da yanına alarak Mekke üzerine mi yürüyecekti? Bu soru şimdiye kadar sorulmuş değil. Ama hemen hemen aynı yıllarda Fatih’in bir oğlunun hacca niyetlenmiş, diğerinin ise Memlûklere sığındıktan sonra hac vazifesini yerine getirmiş olması karşısında, Fatih’in ölümüyle sonuçsuz kalan son seferine ilişkin böyle bir ihtimali de hesaba katmalıyız.
Osmanlı padişahlarının az bilinen akim kalmış iki hac teşebbüsü vardır.
Bunlardan birincisi, II. Osman’ın, özellikle orduyu ve ulemayı kızdıran ve feci ölümüne yol açan yarı-siyasî bir hac niyeti içinde olduğunu biliyoruz (1622).
İkinci olarak da Sultan Vahdettin, 1922’de tahttan indirilip yurdu terk ettikten sonra Mekke’ye kadar gitmiş, fakat bir İngiliz oyunuyla hilafetin Şerif Hüseyin’e devredileceği planından kuşkulanarak hac vazifesini yerine getirmeden geri dönmüştü. İlginçtir, Tarık Mümtaz Göztepe’nin verdiği bilgiye göre Vahdettin, Mekke’deki misafirliği sırasında Kâbe’yi tavaf etmiş, namazlarını özellikle Mescid-i Haram’da cemaatle eda etmiştir.
Garip bir tevafuk eseri olarak 401 yıl arayla cereyan eden bu iki sultanî hac teşebbüsünden birincisi, yeniçerilerce ‘düşman ve hain’ ilan edilen II. Osman’ın hayatına mal olacak, ikincisi ise yine ‘hain’ damgasını bugün bile üzerinden silip atamayan bir eski padişahın hayatının son büyük hayal kırıklığını teşkil edecektir.
Osmanlı hanedanının erkek üyeleri arasında durum buyken, kadın üyelerden bazıları hacı olmuşlardı. İlk hacı Osmanlı hanedan üyesinin Çelebi Mehmed’in kızı olduğunu biliyoruz. Son üye olarak da I. Mahmud’un kızı Ayşe Sultan’ı biliyorduk. Ancak Süreyya Faruki’nin çalışması “Hacılar ve Sultanlar”, hacı olan hanım sultanların sayısının sandığımızdan daha fazla olduğunu ortaya koydu. Muhtemelen şehzadelerin haccı siyasî bir faaliyet fırsatı olarak değerlendirebileceği korkusuyla engellenmesine mukabil, kadın üyeler için böyle bir endişeye yer bulunmaması, onların bu dinî vazifelerini daha rahat yerine getirmelerine kapı açmış olmalıdır.
Sorumuza dönelim yine: Osmanlı padişahları neden hacca gitmediler?
Benim kişisel kanaatim biraz mantık dışı görünebilir size: Osmanlı padişahları sanki kendilerini hac gibi yüce bir iltifata layık görmüyorlardı! Bu davranışlarını, Ertuğrul Gazi ile Osman Gazi’ye ortak olarak atfedilen şu Kur’an-ı Kerim’in bulunduğu odada uyumama tavrıyla irtibatlandırıyorum. Burada adeta kendilerini günahkâr addettiklerinden o yüce vazifeye layık görmeme tavrının kokusunu alıyorum ben. Dediğim gibi bu tamamen kişisel bir yorum.
Padişahların, Peygamber Efendimiz’e (sas), Ehl-i Beyt’e ve mukaddes beldelere duydukları derin saygıyı ve bu saygının gereğini yerine getirmek için neler yaptıklarını bir hatırlayalım. Kanuni’nin Mescid-i Haram’ın minarelerini yenilettiğini ve oğlu Selim’e Cidde’ye su getirmeyi vasiyet ettiğini hatırlatmak yeterlidir. Yüzyıllar boyu Mekke ve Medine halkına Sürre alayları ile birlikte her yıl hiç aksatmadan son derece değerli hediyeler yolladıklarını biliyoruz; yine her yıl “iskât-ı hac” için kendi yerlerine birilerini mutlaka hacca gönderdiklerini de. Bu saygıyla yetişmiş insanların hac gibi bir farzı ifa etmek istemediklerini düşünmek anlamlı olmaz.
Demek ki hac ibadetini yerine getirmek istiyorlardı. Yine de gitmediler. Neden?
Hacca gitmeme sebepleri olarak kimileri güvenlik gerekçesini öne sürüyor (‘o kadar kalabalığın arasına girince her şey olabilirdi’), kimileri de devletin başsız kalması riskini (‘fitne çıkmasını’) göze alamadıklarını ve cihadı daha fazla önemsediklerini. Buna göre o devirlerde bir insanın hacca gidiş-dönüşü en az 3 ay sürüyordu; dolayısıyla bir padişahın bu kadar uzun süre işin başından uzak kalması anarşiye sebebiyet verebilir, fitne çıkabilirdi. Ne var ki, Halife Harun Reşid’in tam 9 kez hacca gittiğini öğrenince aslında isteselerdi bu güvenliği bir şekilde temin edebilirlerdi sonucuna varıyoruz.
Benim kişisel olmayan yorumum Ahmet Akgündüz’ünküne yakın:
Oğlu Korkut’u hacca yollayan -gelin görün ki Mısır’dan geri çevrilmişti- II. Bayezid’den itibaren Osmanlı padişahları ve onları etkileyen ulema, bir padişahın devlet başkanlığı görevlerini ‘şahsî ibadetleri uğruna’ aylar boyu terk etmesini caiz görmemişlerdi. Yani bu tutumda şahsî ibadetlerini kamusal hizmetlerinin önüne geçirmeme kaygısı ağır basmış ve bu, zamanla hanedanın erkek üyeleri için tartışılmaz bir gelenek halini almıştı. Nitekim II. Osman da, hacca gitmeye niyetlendiğinde en başta kayınpederi Şeyhülislam Esad Efendi kendisine karşı çıkarak, “Padişahlara hac lazım değildir, oturup adl eylemek evlâdır. Caiz ki bir fitne zuhur eyleye” fetvasını vermişti.
Osmanlı padişahı tahtın üzerinde artık gerçek bir kişilik değil, tüzel bir kişiliktir ve anlaşılan, hac gibi şahsî bir farzı uğruna devlet işlerini aylar boyu ihmal etmesi, dinen caiz görülmemiştir. Ahmet Akgündüz’ün dediği gibi, “Bazen kamu haklarından olan bir mesele, şahsî farzlardan daha ehemmiyetli hale gelmektedir.” Bu nokta üzerinde durmaya değer. - mimeci@hotmail.com
Ahmet Akgündüz’ün dediği gibi, “Bazen kamu haklarından olan bir mesele, şahsî farzlardan daha ehemmiyetli hale gelmektedir.”
Ahmet Akgunduzun bu sozu dogru mudur.
Yoksa farzlarin yapilip yapilmama sartlari zaten belli midir. Mesela akli olmayana namaz farz degildir gibi sartlar onceden belli degil midir. Dolayisiyla, hepsi de dindar insanlar olan Osmanli Padisahlari bu farzi yerine getirmiyorlarsa bu farzin uzerlerinden sakit oldugu bir hukum mutlaka vardir. Bu hukmu aciklamak yerine bana gore-sana gore demek ne kadar ilmi olur. - ebekinci@hotmail.com
Osmanlı padişahları neden hacca gitmediler?
Padişahlar da herkes gibi icraatında öncelikle Allah’a karşı mesuldür. Vazifelerini dine ve hukuka uygun yapıp yapmadığının hesabını mahkeme-i kübrâda vereceğine inanılır.
Şu kadar ki, İslâm âlimleri, hükümdarın ve onun makamındaki emirlerin, hacca gitmekte ma’zur olduğuna fetvâ vermiştir. Hükümdarın hacca gitmesi, çok bakımdan amme nizamını bozabilir. Bu sebeple hükümdarlar mahpus hükmünde [hapisteki şahıs gibi] görülmüştür. Nitekim haccın bir vücub ve bir de edâ şartları vardır. Haccın vâcib olabilmesi için, şahsın hacca gitmeye kâdir olması şarttır. Nitekim Kur’an-ı kerîm’in haccı emreden âyet-i celîlesinde istita’ (güç yetirebilme) hususu açıkça vurgulanmıştır.
Haccın farz olması için, hacca gidip dönmeye ve bu zaman zarfında ailesinin nafakasını karşılamaya yetecek kadar parası olması şarttır. Hükümdarlar Ahmed Mehmed gibi tek başlarına deveye binip de hacca gidemez. Yanında maiyetini götürse bu da kolay değildir. Padişahın ailesi ise bütün bir harem ve enderûn halkıdır ki maaşlarını padişah vermektedir.
Yol emniyeti de haccın edâsının şartıdır. Çöl ise hiçbir zaman eşkiyadan hâli olmamıştır. Eşkiyaların padişahı yakalayıp esir aldıklarını, öldürdüklerini, düşmana sattıklarını veya fidye istediklerini tasavvur edebiliyor musunuz?
Nitekim o zamanın şartlarında padişahın yalnız başına hacca gitmesi mümkün değildi. Yanlarında bir ordu götürmeleri de beklenmezdi. Üstelik pâyitahtın en az üç ay boş kalması da mahzurdan uzak değildi. Yolda ve gittiği yerde hükümdarın karşılacağı tehlikeler de cabası. Hacca niyetlenen Sultan II. Osman’ı zamanın ulemâsı bu gerekçelerle fikrinden vazgeçirmeye çalışmıştır. Dinlemeyip hacca teşebbüs ettiği için başına gelen felâketler, çok ibretlidir.
Emevî ve Abbasî halîfelerinin hacca gitmeleri o devir için bir mahzur doğurmamıştı. Ama devir değişmiş, mesafeler uzamıştır. Kaldı ki hükümdarlar için hacca gitmemek bir ruhsattır. Harun Reşid 9 defa hacca gitti diye diğerleri de gitmeliydi denemez. Harun Reşid ruhsattan istifade etmemiştir.
Padişahlar niye hacca gitmemişlerdir derken, bütün bunları nazara almak gerekiyor.
Padişahlar, hacca gitmeye kâdir iken hükümdar olmuşlarsa, hacca gitmeyip, yerlerine bedel (vekil) gönderirler. Hacca gitmeye kâdir olmadan hükümdar olmuşlarsa, bedel göndermeleri de gerekmez. Özürleri ortadan kalkınca, hac kendilerine farz olur. Nitekim meşhur Osmanlı âlimi İbni Âbidîn, Reddü’l-Muhtar hâşiyesinin ikinci cildinin 146. sahifesinde böyle yazıyor. İbni Âbidîn diyor ki: “[Meydânî’nin Kudûrî’ye yaptığı] Lübâb şerhinden, o da Şemsü'l-İslâm’dan [Serahsî’den] naklen, arzetmiştik ki, sultan ve sultan mânâsındaki emîrler [vâli ve şehzâdeler] mahpus hükmündedir. Binaenaleyh içinde kul hakkı olmayan malından kendi namına birini hacca göndermesi icab eder. Mezkûr şekilde aczi tahakkuk eder de ölünceye kadar devam ederse böyle yapılır.”
Osmanlı padişahları tamamen kendilerine şer’-i şerîfin tanıdığı ruhsattan istifade ederek, ve ülkenin birliğiyle milletin dirliğini düşünerek hacca gitmemiş; mükellef olanları bedel göndermiştir. İki defa tahttan feragat etmesiyle tanınan Sultan II. Murad’ın hacca bedel gönderilmesini vasıyet ettiğini biliyoruz. Vasıyetin metni bugün elimizdedir. Sultan Vahîdedddin ise hac ve ikâmet maksadıyla gittiği Hicaz’da sıtma hastalığına yakalanmış ve haccı edâ edememiştir. Şehzâde Cem, sürgünde iken haccı edâ etmiş; padişah kızlarından da hacca gidenler olmuştur. Hac farîzasını önemsemiyor olsalar, bunlar da gitmezdi. - bu soru şu ana dek sitede gördüğüm ve cevabını gerçekten merak ettiğim tek soru. çok samimiyim. sırf gündeme getirmek ve cevabını bulmak için az sonraki saçma cevabımı yazacağım:
bence zamanları olmamıştır. - ülkede otarite boslugu dogması kacınılmaz oldugundan gorevleri suresince hacca gitmemiştir..
- bir osmalı padişahının dini bir emir bile olsa normal insanların yaptığı faaliyetleri yapması düşünülemez.
padişahlar osmanlı imparatorluğunun en güçlü dönemlerinde dünyanın en korkulan insanlarıydı. başka bir ülkenin kralı geldiğinde saraya bile alınmazdı. sarayın yanında başka bir konutta bekletilir vezir ve hatta vezirin altında paşalar tarafından görülürdü. başka ülkelere ültimatom verileceğinde padişah değil vezir konuşurdu ve vezir bir kralla konuşurken bile emir vererek azarlayarak konuşurdu. zaten avrupa da türk korkusu ve nefreti birazda buradan kaynaklanmaktadır.
şimdi böyle bir insanın diğerleri ile birlikte hacca gidebileceğini, tavaf edebileceğini düşünebilir misiniz?
başka bir ülkeden başka bir örnek vereyim. japonya da mikadonun dünyanın en kutsal ve güçlü insanı olduğuna inanılırdı. yere basması toprağın onun kutsallığını ve erişilmezliğini ozacağına inanıldığından yasaktı. üzerine güneş ışığı bile değemezdi. kendi tırnaklarını ve saçlarını kesemezdi. bu iş ancak o uyurken başkaları tarafından sakince yapılırdı ve budurmda ondan çaılnmış olacağına inanıldığından kutsallığı bozulmazdı. hergün 3 saat boyunca tahtında kafasındaki ağır taçla birlikte kımıldamadan oturması gerekirdi. kımıldarsa dünyanın ya da ülkenin her hangi bir yerinde bir felaket olacağına inanılırdı. yani bununla ilgili çok örnek verilebilir ama demek istediğim bu gibi insanlar diğerlerinin yaptığı faaliyetleri yapamazlar. - o zaman başka bir soru hadi padişah gitmedi peki bir tane şehzade niye gitmedi?islam padişahların ipinde bile değildi,hepsi yedi, içti, s.kti...son halife abdülmecit efendi rakısını içer resim de yapardı. padişahlar dini vatandaşı uyutmak için kullanmıştır, Atatürk bile "sırtınızı araplara dönmeyin" demiş olm:)
- onlar haccı; insan gönlünü imara adayarak kendilerini, manevi alemlerde niyetleriyle yapmışlardır inşallah diye umuyor ve böyle düşünüyorum...bir gönül yapmak, bin hac yapmaktan daha elzem ve daha makbul bir iştir zira...
bu arada 36 ve 636 benim en sevdiğim ve ilham aldığım rakamlardır...elleşmeyin derim ben sayılara ve değerli padişahlara...:) - 1. ulaşım imkânlarının son derece sınırlı olduğu bir savaşlar ve isyanlar çağında padişahların uzun süreli olarak başkentten ayrılmaları, devletin varlığını tehlikeye düşürebilirdi
2. Uzun yol boyunca uğrayabilecekleri saldırıları püskürtmek için büyük bir orduyla hareket etmeleri gerekirdi…bu yolculuklarda tüm hizmetkârlarını da yanına almak zorundaydı.. bu çok büyük bir orduyla hareket demekti ve maddi olarak büyük külfet getirirdi. devlet bütçelerini kendileri için kullanamazlardı.kendi bütçeleriyle de bir ordunun giderlerini karşılayamazlardı.
Bütün bunları ve benzer mahzurları dikkate alan Osmanlı uleması, (ki aralarında Molla Gürani, Ak Şemsüddin, Molla Zeyrek, Molla Fenari, Ebussuud Efendi, Zembilli Ali Cemali Efendi, Molla İbn-i Kemal gibi, din ve hukuk bilgisi tartışılamaz âlimler de var) padişahların hacca gitmesine izin vermedi. (Gitmeye kalkıştığı için çıkan kargaşa yüzünden, Sultan Genç Osman’ın kellesi gitti)
Yani padişahlar hacca kendileri gitmesede, yerlerine birini yollamışlardır
ayrıca cem sultan gitmiştir..
(yerimsenilan, 05.05.2008 23:01:17)
(cyberkanth, 05.05.2008 23:05:13)
(bilgili002, 05.05.2008 23:07:28)
(yerimsenilan, 14.08.2008 04:48:41 ~ 04:49)
(centilmen, 14.08.2008 08:51:46 ~ 08:57)
(centilmen, 14.08.2008 08:58:14)
(centilmen, 14.08.2008 08:58:50)
(centilmen, 14.08.2008 08:59:16)
(centilmen, 14.08.2008 08:59:51)
(yatirsevkaldirdov, 27.04.2009 21:43:47)
(lost, 15.05.2009 22:55:45)
(macerayi seven adam, 15.05.2009 23:15:25)
(zulem, 08.05.2010 14:28:13)
(sulecan, 09.05.2010 00:08:48)
(pasha, 09.05.2010 00:53:47)
Kullanım Koşulları : Copyright © 2011 incefikir. Tüm Hakları Saklıdır. Bu sitede kullanılan tüm içerik, bilgi, grafik ve tasarımlar incefikir.com'a aittir. Yazarlar yazdıkları yazıların tüm haklarını devretmiş sayılırlar. Site içeriği 18 yaş altındakiler için uygun olmayabilir. neden osmanlı padişahlarından birisi bile hacca gitmemiştir sayfasında yer alan yorumlar, tanımlar, bilgiler veya görüşler farklı kaynaklardan derleme yolu ile oluşturulmaktadır ve yazarlarının sorumluluğundadır. Kaynak gösterilen alıntılar ve bağlantı yolu ile alınan bilgilerin tüm hakları sahiplerine aittir. Bilgilerdeki eksikliklerden ve yanlışlıklardan doğacak zararlardan incefikir.com veya yazarlar sorumlu değildir. Bu sitede yazılanlar büyük ihtimalle yanlıştır. Sponsorlar: Magazin : Polikarbonat : Nöbetçi Eczane : Polikarbon : Saç Ekimi : Reklam Verin
- ates böceği (11)
- antik ritüeller (2)
- abd savunma bakanlığının psikolojik operasyonu (1)
- nasıl havalandığımı sonunda buldum (1)
- bonnie tyler kimdir (2)
- muhsin yazıcıoğlu'nun son yolculuğunda ismail güneş'in çektiği fotoğraflar yayınlandı (1)
- yök katsayıyı kaldırdı (1)
- balta limanı (1)
- hava trafiği (1)
- havaş (3)
- 25 mayıs 2012 kayseri terör eylemi (2)
- kızıl sakal alvarez (3)
- kendini insanlardan üstün görmek (2)
- cevap vermemek erdem midir (14)
- deli (13)
- kafir avcıları (4)
- niluferx kimdir (285)
- bebeklik aşkı (4)
- mayıs ayında kar (1)
- ağır müslüman (4)
- fazıl say (15)
- insanı hayvandan ayıran en önemli fark yazabilmesidir (9)
- türkler ayda yaşasaydı ayın yüzeyine hangi yazıları yazarlardı (33)
- allah aşkı (3)
- aşkın ömrü sizce ne kadar (6)
- izlediği diziden filmden etkilenip hareketlerini değiştiren insan (8)
- türkü (4)
- din merkezli bir dünya görüşü (1)
- red kit istanbul'da (1)
- yaban mersini (6)
- kurtlar vadisi dizisinde bu zamana kadar kaç kişi öldürüldü (6)
- materyalist sözlük (2)
- bir alışveriş bir fiş (3)
- çocukluk aşkı kaç çeşit aşk vardır (3)
- ne kadınlar tanıdım bir ordu erkek eline su dökemez (4)
- günah ve sevap olmasa inananlar ne yapar (3)
- ben elimden geleni yaptım (2)
- otoriter baba (4)
- ezan (12)
- zaytung.com (56)
- gerisi size kalmış (2)
- 4. murat (4)
- müslümanların aklını göster argümanı (2)
- hz ali nin ölümü hakkında ne biliyorsunuz (2)
- inandığının doğruluğundan emin olmak (0)
- müslümanlara müjde (2)
- vücudunuzda sevmediğiniz yerleriniz nereler (11)
- çok eşlilik islam'ın emri midir (7)
- hayatınızın hangi noktasında bambaşka biri oldunuz (16)
- yetmek (2)